Judith Leyster opnieuw in context
Onderzoek door Marleen Puyenbroek
Over Judith Leyster
Judith Leyster (1609-1660) behoort tot de bekendste vrouwelijke kunstenaars van de Nederlandse zeventiende eeuw. De Haarlemse schilder werd lange tijd gezien als een uitzondering in een overwegend mannelijke kunstwereld. Maar klopt dit beeld nog wel? De laatste jaren zijn er nieuwe schilderijen aan Leysters oeuvre toegevoegd, zijn archiefbronnen beter toegankelijk geworden en is de kennis over vrouwen in de zeventiende-eeuwse kunstwereld sterk toegenomen. Waarin verschilde Leyster precies van andere vrouwelijke kunstenaars? En stopte ze echt met schilderen na haar huwelijk met collega Jan Miense Molenaer? Of bleef ze, net als veel andere vrouwen, samenwerken met haar echtgenoot in het atelier en kunstbedrijf?
Judith Leyster, Vroege Brabantsson (tulpenboek), 1643, Frans Hals Museum, Haarlem
Leysters kunstenaarschap
Als tweede research fellow van het Frans Hals Research Network onderzoekt Marleen Puyenbroek daarom Leysters leven en werk opnieuw. Zij brengt bekende en nieuwe archiefstukken over Leyster en Molenaer systematisch in kaart en kijkt onder meer naar hun huizenbezit, huishouding en zakelijke administratie. Daarnaast vergelijkt ze Leyster met meer dan 150 andere vrouwen die in de zeventiende eeuw kunst maakten. Zo probeert Puyenbroek beter te begrijpen hoe Leysters kunstenaarschap er in de praktijk uitzag, en waarin zij daadwerkelijk uitzonderlijk was – en waarin juist niet.
Over Marleen Puyenbroek
Marleen Puyenbroek werkte de afgelopen jaren aan de Universiteit van Amsterdam binnen het door Judith Noorman geleide project The Female Impact. In maart 2027 zal zij promoveren op haar onderzoek naar werkende vrouwen op de zeventiende-eeuwse kunstmarkt en de uiteenlopende rollen die zij daarin vervulden, van kunstenaar en kunsthandelaar tot handelaar in verf en tweedehands goederen. Samen met Judith Noorman en Christi Klinkert organiseert zij ook een Scholars’ Day over Judith Leyster op 10 mei 2027. De resultaten daarvan vormen de basis voor een wetenschappelijke bundel in de reeks Frans Hals Studies bij Taylor & Francis en voor een nieuwe tentoonstelling over Leyster in het Frans Hals Museum, beide voorlopig gepland voor 2030–2031. Meer weten? Neem dan contact op via m.puyenbroek@franshalsmuseum.nl.
Foto door Bob Bronshoff.
